تبلیغات
پلک های ابری - بیدل دهلوی و شعر سبک هندی

پلک های ابری

مجتبا شاه آبادی فراهانی

 

بیدل دهلوی و شعر سبک هندی

 

نویسنده:مجتبا شاه آبادی فراهانی


شعر در حصار خیال

نگاهی به شعر سبك هندی

شاه اسماعیل صفوی در سال 907 هجری قمری حكومت آق‌قویونلو را سرنگون كرد و خود رسماً در تبریز بر تخت پادشاهی تكیه زد. در این هنگام با اتكاء به نفوذ معنوی دویست ساله خاندان خود توانست مذهب تشیع را به عنوان مذهب رسمی ایران اعلام كند و با این عمل اوضاع پریشان و بی سروسامان ایران را سامانی ببخشد و اساس وحدت ملی را بر پایهای محكم استوار كند. اما از سوی دیگر به دلیل گرایش بسیار زیاد و تعصبگونه پادشاهان صفوی به مذهب تشیع كه گاهی با سختگیری و شدت عملهایی نیز همراه بود باعث شد تا شعر فارسی در همه انواع قالبهای معمول رشد نكند[1] و بیشتر به سمت و سوی مرثیهسرایی و مدیحهگویی ائمه دین كشانیده شود. به همین سبب بیشتر شاعران خوش ذوق و با استعداد از دربار صفوی دوری جستند و برای امرار معاش به دربارهای مشوق شعر فارسی به خصوص پادشاهان گوركانی هند[2] روی آوردند و از آن طرف هم شعر به طور كلی از دربار پادشاهان صفوی بیرون آمد و در میان عامه مردم جای گرفت و بدیهی است هنگامیكه شعر، مایه تفریح و سرگرمی و رونق مجالس و قهوهخانهها شود مفاهیم آن نیز در حد مفاهیم و معانی عامیانه تنزل پیدا میكند. در این دوره ما شاهد آن هستیم كه عامه مردم به شعرخوانی و شعرسرایی روی میآورند و غالب شاعران این دوره از اصناف بازار و طبقات مختلف مردم هستند.



[1] - پادشاهان صفویه اكثراً خود شاعر و شعر دوست و هنرمند و هنرپرور بودند، مخصوصاً رونق هنرهای زیبای ایرانی در هیچ عهدی به پای روزگار صفویه نمیرسد.

[2] - پادشاهان گوركانی همه نسبت به فرهنگ فارسی و ادبیات دل‌انگیز آن مهرورزی‌های بسیاری نمودند و از سخاوتهای تاریخی آنها و امرای آن شاعران ایران بهرههای بسیاری بردند و اینگونه مهاجرتها تا پایان دوره صفویه ادامه داشته است، تنها در زمان اكبر شاه گوركانی 51 شاعر از ایران به هندوستان رفتند و در دربار پذیرفته شدند.